Praktijken uit binnen- en buitenland

BINNENLAND: standbeelden
standbeeld_buiten_website
  • In Ekeren werd het standbeeld van Leopold II van zijn sokkel gehaald nadat het werd beklad, overgoten en in brand gestoken. Het beeld werd overgebracht naar het depot van het Middelheim museum.  
  • Stad Gent verwijderde het borstbeeld van Leopold II uit het Zuidpark en bracht deze onder in het depot van het stadsmuseum. Deze actie is gekoppeld aan een breder engagement vanuit de stad om ruim rond dekolonisatie te werken.  
  • De happening PeoPL4 van kunstenares Laura Nsengiyumva voerde het smelten van een ijssculptuur als actie op, met een replica van het standbeeld van Leopold II op het Troonplein in Brussel.   
  • Stad Leuven wil verenigingen en het middenveld die werk maken van dekolonisering, versterken en faciliteren. Eind 2019 organiseerden ze onder andere een inspiratiemoment rond dekolonisering binnen verschillende domeinen (onderwijs, mondiale samenwerkingen, organisatie, publieke ruimte en wetenschap).
    Met betrekking tot de publieke ruimte hebben ze een online participatief dekolonisatietraject opgestart. Via die weg verzamelen ze ideeën om het straatbeeld in Leuven meer divers te maken.
  • De KU Leuven haalde in juni 2020 een buste van Leopold II weg uit de Universiteitsbibliotheek en borg het op in het depot. Samen met de Commissie Academisch Erfgoed, historici en andere relevante experten zal de KU Leuven zich buigen over de volgende stap in de positionering en contextualisering van de koloniale verwijzingen in de openbare ruimte. 
  • De stad Oostende onderneemt actie om een tegenbeeld te realiseren bij het beeld van Leopold II. Dit is een aanvulling op het infobord dat geactualiseerd wordt.  
  • Mechelen behoudt het gecontesteerde standbeeld en plant een nieuw monument om wreedheden tijdens de kolonisatie niet te vergeten. 
BINNENLAND: straatnamen
straatnaam_website
  • Het Brussels Gewest zal de naam van de Leopold II-tunnel wijzigen. Ze doen hiervoor een oproep aan de Brusselaar om met alternatieve namen te komen. Er is één voorwaarde: het moet een vrouw zijn. Een comité van experten zal daarna een shortlist opstellen. Deze wordt vervolgens opnieuw voorgelegd aan de Brusselaars,  die uit de selectie een winnares mogen kiezen. De aankondiging van de nieuwe naam is gepland voor het einde van 2020. Het comité van experten bestaat uit leden van vrouwenrechtenorganisaties gespecialiseerd in dekolonisatie van de openbare ruimte: Hand in Hand tegen Racisme, Mémoire Coloniale et Lutte contre les Descriminations en twee academici.  
  • In Antwerpen vond er een naamswijziging van het Delwaidedok. Recent wetenschappelijk onderzoek toonde aan dat Antwerps oud-burgemeester Leo Delwaide tijdens de Tweede Wereldoorlog een actieve rol speelde in de Jodenrazzia’s. Het Antwerpse bestuur besloot daarom om de naam te veranderen naar Bevrijdingsdok.
  • De VRT-campagne 'Meer vrouw op straat' zorgde ervoor dat meerdere Vlaamse steden en gemeenten vandaag vrouwennamen kiezen voor nieuwe wegen en pleinen. 
  • De stad Kortrijk besloot om de Cyril Verschaevestraat en Koning Leopold II-laan af te schaffen. Het proces loopt om de namen te vervangen door andere namen op basis van voorstellen van de straatnamencommissie en de cultuurraden.  
  • In Breendonk besloot men begin 2020 om de Cyril Verschaevestraat een nieuwe naam te geven. De inwoners konden uit 3 alternatieve straatnamen een keuze maken. 
BUITENLAND
  • Voor de façade van het Westfries Museum in Nederland museum prijkt een beeld van Jan Pieterszoon Coen, geprezen voor zijn rol in de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) en verweten een rol te hebben gespeeld in de slavenhandel en verantwoordelijk te zijn geweest voor de slachting van tot 15.000 inwoners van de Banda-eilanden. Het museum besloot in 2011 om een rechtszaak tegen de figuur van Coen in te spannen met bezoekers als juryleden. Er werd een tentoonstelling over de figuur Coen en de VOC uitgebouwd. 

  • Bewoners van Amsterdam Zuidoost namen in 1999 het initiatief en vroegen aan het Stadsdeel Zuidoost om een waardig monument te realiseren ter herdenking van de Surinaamse vrijheidsstrijder en verzetsheld Anton de Kom.  

  • Een imposant stenen olifant in Bremen dat lang teken stond voor de Duitse koloniale ambities werd in 1990 getransformeerd tot het antikoloniaal monument

  • Het voormalige Van Heutsz monument in Amsterdam werd in 2007 het monument voor Indië-Nederland. In plaats van een ereteken voor Van Heutsz werd het een gedenkteken dat herinnert aan de relatie tussen Nederland en Indië gedurende de koloniale periode. 

  • In januari 2018 leverde een onderzoekscommissie op vraag van de New Yorkse burgemeester een adviesrapport op over de rol van problematische monumenten en standbeelden in de publieke ruimte in de stad. Lees in dit verband ook het artikel 'Van hun sokkel getrokken' in faro | tijdschrift over cultureel erfgoed.

Inspirerende projecten
  • Bacongo Limburg is een project/tentoonstelling over de koloniale periode. Het is grotendeels gebaseerd op persoonlijke verhalen van Limburgers die in Congo woonden en werkten, en Congolezen die in Limburg terecht gekomen zijn. 
  • De vzw Hand in Hand tegen racisme lanceerde in 2016 de campagne ‘dekoloniseer’. Een onderdeel van de campagne is  baanbre(e)k(st)ers voor dekolonisering, een opsomming van dekoloniseringsheld(inn)en waarvoor gestemd kan worden. 
  • In  Brussel zijn er diverse wandelingen langs koloniaal erfgoed.
  • In deze storymap zie je welke plekken in Antwerpen een rechtstreekse link hebben met het koloniale verleden. Hier zie je hoe je een inventaris van koloniale verwijzingen digitaal toegankelijk maakt voor inwoners en bezoekers van je gemeente.  
Wist je dat...

... de organisatie Hand in Hand een oplijsting maakte van dekoliniseringheld(inn)en die kunnen inspireren voor nieuwe straten in jouw stad of gemeente?